(ID:209) EVIDENCE BASED DESIGN….INSTALLATIE-ARME GEBOUWEN

FD architecten
duurzame huisvesting ontwerpen met hart voor gebruikers

AddressPastoor Kampstraat 11a, 5176NP, De Moer, Nederland
URLwww.fdarchitecten.nl
ContactRalph Dansen, Architect, rdansen@fdarchitecten.nl
Line of industryConsulting and Design services; Research; Welfare
Area of expertiseDesign; Construction; Sustainability
Size1-10 employees

Role of company/organisation

De rol die FD architecten al sinds de jaren zeventig hanteert in haar projecten is die van VERBINDER van opdrachtgever, gebruikers, adviseurs en producenten zodat duurzame gebouwen tot stand komen. Hierbij is al jarenlang het eerst onderdeel het samen met de opdrachtgever en de verschillende gebruikers ANALYSEREN van wat de belangrijkste zaken zijn zodat maatwerk geleverd kan worden. Vervolgens wordt samen met de andere betrokken ontwerpende partijen (installateurs, leveranciers etc.) gewerkt aan een PRAGMATISCHE BENADERING VAN DUURZAAMHEID voor de opgave waarbij wij weten te differentiëren in de middelen of methoden die we gebruiken zodanig dat een passende oplossing gevonden wordt voor de opdrachtgever, dit noemen wij ONTWERPMANAGEMENT. Met een aantoonbare duurzaam resultaat naar tevredenheid van de klanten.

Opportunities for collaboration

Een integraal plan begint met het opstellen van een Programma van Eisen op basis van eerder vastgestelde doelstellingen. Dit om te bepalen of ideeën die tijdens het ontwerpen ontstaan zorgen voor het gewenste resultaat. Daarvoor is een goed begrip van de behoeften en wensen van de verschillende gebruikers noodzakelijk. Middels onderzoek en analyse is dit in kaart te brengen. Dit kan met data zoals productiviteit en ziekteverzuim of van monitoringsystemen van installaties zoals ventilatievoud, temperatuur, CO2, vochtigheid, energiegebruik etc. naast interviews met gebruikers. Hieruit worden middels morfologisch ontwerpen voorstellen geformuleerd om oplossingen te combineren tot een integraal plan. Met deze ontwerpmethode worden opdrachtgever en andere partijen betrokken in een overzichtelijk beslistraject. Het doel van een morfologisch overzicht is het in kaart brengen van alle oplossingsrichtingen..

Description of idea

Rating
You need to log in to be able to vote

Please rate this idea!
Click on Vote and view to see the results.

Duurzaamheid, een gezonde werk- en leefomgeving en energiebesparing kunnen goed hand in hand gaan. Het gebouw is echter de eerste alles bepalende installatie en als die goed werkt is dat de eerste stap naar een duurzaam en energieneutraal gebruik. Om dat gebruik het beste te faciliteren moet het kennen, monitoren en van daaruit verbeteren door middel van het opzetten van proeven en testen hiervan. Dit wordt ook wel EVIDENCE BASED DESIGN genoemd Gebouwen met weinig installaties, goede bouwfysische eigenschappen en veel gebruikersinvloed scoren het beste qua gebruikerstevredenheid, maar ook qua energiegebruik en exploitatiekosten. De term voor dit soort gebouw is INSTALLATIE-ARME GEBOUWEN. Installatie arm gebouwen maken begint met het goed bekijken van de omgeving waarin het gebouw staat. De gebouwde omgeving bestaat uit gebouwen maar ook uit de openbare ruimte waarin deze staan. Aan de invloed van de laatste wordt veel te weinig aandacht besteed. In de directe omgeving van gebouwen zijn natuurlijke elementen van invloed. Bijvoorbeeld bomen die de directe zon inval in de zomer beperken terwijl deze bladloos in de winter de zon als warmtebron toelaten in en op het gebouw. Daarnaast heeft groen in en om gebouwen een hitte reducerend vermogen voor de gebouwde omgeving wat de koelingsbehoefte verminderd. Maar denk ook aan klimaat beheersing via aardkoeling (bijv. via de parkeergarage onder het Stadhuisplein) Benodigde condities: - Met een mogelijkheid om aanpassingen uit te stellen en eerste te toetsen kunnen de bestaande gebouwen als proefopstelling fungeren om te onderzoeken welke varianten het beste werken en dus geïmplementeerd en uitgevoerd moeten worden. Een aantal pilot verdiepingen om te verbouwen, te toetsen en vervolgens aan te passen waarna het pas geheel uit te rollen. De bereidheid om aan deze onderzoeken mee te werken is uiteraard ook noodzakelijk. - Behoud is het duurzaamste, dus niet de wens naar nieuw maar naar verbeteren moet het uitgangspunt zijn. Dit betekent hergebruik of levensduurverlenging is de eerst optie voor sloop en vervanging. Denk dan aan de Trias Materia, analoog met de Trias Energetica 1. Gebruik zoveel mogelijk bestaande constructies, installaties, gebouwen 2. Maak bij (ver)nieuwbouw hergebruik van de materialen in de toekomst mogelijk bijv. door simpelweg door afmetingen (bijv. plafondhoogte) af te stemmen tussen de verschillende gebouwen zodat hergebruik mogelijk is. 3. Beperk materiaal gebruik van niet hernieuwbare of hergroeibare materialen, bijv. hout of cradle-to-cradle. - het mogen falen van innovaties is een voorwaarde voor echte innovatie. Het slagen van een of meerdere innovatie is net zo zeer een voorwaarde. - Door continue slim en fijnmazig te monitoren is een bron van gegevens beschikbaar die veel zeggen over het gebruik van een gebouwen, tevens kunnen ook veranderingen in gebruik en werken worden waargenomen waarop vervolgens geanticipeerd kan worden. - Geeft medewerkers niet alleen een beltegoed, en een vervoersbudget, maar ook een energiepakket en ruimteabonnement.

Type of ideaservice
Category of ideatechnical; design; work flow
Enabling conditionsBenodigde Partners: - TU/e, - Arbo-deskundige, - Gebruikers van de gebouwen, schoonmakers, beveiliging, conciërge, cateringmedewerkers, ambtenaren en bezoekers, - Bouw Informatie Manager, - Bestaande leveranciers met kennis van de gebouwen, bijvoorbeeld Interwand. In het voortraject is overleg geweest om de haalbaarheid van het idee en mogelijkheden van samenwerking te onderzoeken met bekende partijen die ook eigen ideeën inbrengen: Geert -Jan Bosman, Van Hoften Installatietechniek bv, voor monitoring van comfort, klimaat, riolering etc d.m.v. CO2 metingen, Ruud van Kempen, Hoppenbrouwers elektrotechniek bv, voor monitoring elektra verbruik per werkplek (bewegingsmelding verlichting computer etc. Testmogelijkheden: De testmogelijkheden zijn eigenlijk al geschapen door de verschillende gebouwen van de gemeente die zijn betrokken in de scope. Hiermee zijn test en controle groepen te vormen op andere locaties of andere verdiepingen.

Stage of development

Proven innovation: it has been used in practice on a small scale.

Substantiation stage of development

Met deze werkwijze is een kantoorgebouw voor een dienstverlener gerealiseerd. Door een goede oriëntatie, eenvoudige klimaatbeheersing, veelvuldig gebruik van daglicht, zo klein mogelijke installatie (het gebouw is hoofdinstallatie), uitzicht, slim gebruik van de buitenruimte, is een duurzaam productieve werkomgeving gecreëerd. Uit diverse onderzoeken van o.a. de afdeling Climate Design & Sustainability van de TU Delft is gebleken dat gebouwen met weinig installaties, goede bouwfysische eigenschappen en veel gebruikersinvloed niet alleen het beste scoren qua gebruikerstevredenheid, maar ook qua energiegebruik en exploitatiekosten*3. Hoe eenvoudiger de installatie, hoe beter de gebruikers het binnenklimaat kunnen regelen en hoe minder energie er verspild wordt. Eenvoudige gebouwen presteren dus beter door een goed begrip van de gebruiker en zijn wensen.

Provability contribution to sustainability

Proven contribution to sustainability; this has been shown in practice.

Step in the right direction

In onze voorgestelde werkwijze van evidence based design van een installatie arm gebouw is de gebruiker het startpunt. Het gaat niet om het gebouw maar om het gebruik. Als we het gebruik verduurzamen kan met een duurzaam gebouw echt duurzaam gewerkt worden. Van de aanpassingen aan de bestaande gebouwen wordt eerst de noodzaakt aangetoond en de inzichtelijk gemaakt dat ze werken. Dit gaat uit van beperken van verspilling. De eerste stap bij de Trias Materia en de Trias Energetica. Dit alles sluit goed aan bij The Natural Step. Met evidence based design gecombineerd met morfologisch ontwerpen wordt systematisch gewerkt aan het maken van een energieneutraal gebouw. Dit gecombineerd met het Programma van Wensen ontstaat dan een backcasting ontwerpproces ofwel designing down zoals wij het noemen.

Flexible idea

Het is een werkwijze waarbij ruimte voor gecontroleerde experimenten kansen laat ontstaan voor innovatie. De ruimte in deze experimenten kan benut worden om milieueffecten te onderzoeken. Zolang The Natural Step gehanteerd wordt hierbij kunnen geen onomkeerbare negatieve milieueffecten teweeg worden gebracht. Wel bestaat de kans dat er positieve (on)omkeerbare milieueffecten teweeg worden gebracht op financieel sociaal, maatschappelijk en lokaal klimatologisch vlak.

Good investment

Bij het eerder genoemde kantoorgebouw voor een dienstverlener is het ziekteverzuim al jarenlang 0, 5% waar dat voor openbaar bestuur 5% is. Dat is boven het Nederlands gemiddelde van 4%. Bij hoge temperaturen zakt onze productiviteit in en met een koude tocht in onze nek krijgen we last van stijve spieren of erger we worden ziek. Voldoende daglicht op de ogen is nodig voor een gezond dag/nachtritme en voorkomt vermoeidheid en een lagere productiviteit. Pas als het plein beschutting biedt in de vorm van grote planten, een overkapping of parasols wagen we ons er op. Bij uitzicht op levend groen produceren we minder stresshormoon*1 en vertonen we een grotere creativiteit*2. Dit zijn voorbeelden van wetenschappelijke feiten die nauwelijks worden toegepast bij het ontwerpen.

Comments

*1. Berg, A.E. van den, Winsum-Westra, M. van, Ontwerpen met groen voor gezondheid, Alterra rapport 1371, ISSN 1566-7197, Reeks Belevingsonderzoek nr. 15, Alterra Wageningen, 2006 *2. Klein Hesselink, J. et al. Met planten aan het werk, TNO Hoofddorp, 2008. *3. “Kurvers, S.R., Leijten, J.L., Een robuust binnenklimaat, Hoofdstuk A5 in De Breinwerker, redactie Ir. I. Bakker, Uitgeverij FMN, ISBN: 9789490850012, 2010”

TurTur Innovation Transitions